Cũng là trà Thái nhưng nhiều người thích để “mộc”, kẻ lại chuộng lọai ướp hương v.v… Ngày xưa, các xứ sở trà có lọai “trà móc câu” nổi tiếng với “một tôm hai lá” : Người ta chỉ hái búp đầu (tôm) và 2 lá gần kề. Khi sao, lá trà quăn lại thành hình móc câu. Lọai trà này thơm mùi đặc trưng, đẹp nước. Khi uống, mới đầu thấy chát nhưng vị ngọt đọng trong cổ rất lâu. Chỉ một chén trà đủ làm cả người bừng bừng sảng khóai.

Khi có trà ngon thì phải biết cách pha trà ngon. Làm thế nào để được nước trà ngon ? Theo những người sành trà, cần phải chú ý các yếu tố sau :

Ấm và chén trà

Có rất nhiều loại ấm để pha trà nhưng dùng ấm sành hoặc ấm sứ là tốt nhất vì giữ được nhiệt lâu. Người ta dùng nhiều lọai ấm, chén với những tên gọi và phân lọai cầu kỳ như “thứ nhất Thế Đức gan gà / thứ nhì Lưu Bội / thứ ba Mạnh Thần“. Nhiều quán còn quy định màu sắc cho ấm pha trà. Ví dụ như muốn thưởng thức trà thật ngon thì màu ấm phải là màu gan trâu, gan gà, chu sa… Hình dáng ấm pha trà có những kiểu chính là: trái lê, trái cau, trái hồng, trái nhót…

Trong khi đó, các cụ ở nông thôn thì vẫn chuộng ấm trái quýt và chén hạt mít, hay còn gọi là chén mắt trâu. Hoặc ở thành phố, có khi người ta pha trà vào các bình nhựa hoặc bình inox có sẵn một cái giỏ lọc để chứa bã trà. Ở phía Nam người ta thích dùng lọai trà đá, uống trong những cái ly cối to đùng. Đơn giản vậy mà cũng đâu có kém ngon.

Nước dùng để pha Trà

Tốt nhất là nước mưa. Nước mưa hứng ngay giữa trời là sạch nhất. Có thể dùng nước giếng mà là giếng đá ong càng tốt. Ngày xưa, những nhà giàu có thường cho người đi thu gom những hạt sương đọng trên tàu lá sen. Đó được coi là thứ nước đặc biệt, tinh khiết. Ở thành phố thì phải dùng nước máy. Nước máy phải để một thời gian cho bay hết mùi hoá chất khử trùng. Có thể dùng nước tinh khiết hoặc nước qua các bình lọc nước. Khi đun nước dùng bếp than hoặc bếp ga để tránh các mùi lạ thấm vào nước như mùi khói, mùi dầu hỏa… Trà thơm quí đến mấy mà nước lẫn mùi lạ thì không thể ngon được.

Pha Trà

Trước khi pha phải rót ít nước sôi tráng ấm, đổ đi rồi mới cho trà vào. Dùng thìa tre hoặc thìa gỗ để múc trà, không nên dùng thìa kim lọai. Lần đầu rót một ít nước sôi tráng qua lớp trà rồi đổ đi, coi như “rửa” trà. Sau đó rót thêm nước sôi ngập lớp trà, để vài phút cho ngấm. Đến lần thứ 3 thì mới rót đầy ấm. Sau đó để chừng 2-3 phút thì có thể thưởng thức.

Lại nữa, không phải trà nào cũng dùng nước thật sôi. Các cụ sành trà rất khắt khe với nhiệt độ nước. Ví dụ lọai trà mộc thì nước sủi tăm là được (khoảng 80°C), nước pha trà hương chỉ cần sôi lăn tăn. Các lọai trà dược liệu cũng chỉ cần nước gần sôi… Không nên dùng nước sôi sùng sục để chế vào trà vì có thể làm “cháy”, khiến trà trở nên chát.

Rót Trà

Nên tính xem bao nhiêu người uống thì ước lượng số nước sôi cần rót. Thông thường, nhà sản xuất đã tính sẵn số nước trong ấm vừa đủ cho số chén đi kèm trong bộ ấm chén. Nhưng nếu số người uống ít hơn thì không cần rót đầy ấm. Muốn uống nữa, rót tiếp nước sôi. Làm như vậy để trà khỏi chín nhừ không mất đi hương vị, lại tránh bị nồng.

Chú ý khi rót trà, chỉ rót mỗi chén một ít. Khi xong lượt đầu sẽ rót tiếp lượt hai. Như vậy sẽ không có chén nào nước bị loãng quá hoặc đặc quá. Cả cách rót trà cũng là một nghệ thuật cần phải học. Lúc đầu, miệng ấm kề sát với miệng chén, mấy giây sau, từ từ đưa ấm lên cao hơn, vừa đủ để có tiếng nước rót róc rách mà không bắn ra ngoài. Rót sao cho tất cả các mức nước trong từng chén đều ngang nhau. Từng thao tác phải thuần thục, uyển chuyển và duyên dáng. Ánh mắt chăm chú, miệng hơi mỉm cười… Đó chính là nghệ thuật rót trà…

—

* Trích đăng theo tài liệu “Bản sắc văn hóa Thái Nguyên thể hiện qua ẩm thực Trà Thái” của Trương Quang Phương.

Tròn đầy là cảm hứng để Hội Quán Di Sản thiết kế ra mẫu đèn Hoa Kỳ nói trên. Hình tượng đòng lúa (lúa non) được chọn làm họa tiết chân đèn mang ẩn ý về nền văn hóa lúa nước. Họa tiết hoa sen biểu trưng cho tính hướng thiện của tâm hồn người Việt, tạo thành điểm nhấn từ cổ đèn kéo xuống đế. Trên bầu đèn là họa tiết cuốn thư và cờ Việt Nam – Mỹ với thông điệp mở rộng giao thương, tạo lập vững chắc về sự hợp tác toàn diện.

Chiếc đèn Hoa Kỳ có thân cao 32 cm, đường kính 12 cm, thông phong (bóng đèn thủy tinh) cao 12 cm. Chất liệu gốm Bát Tràng phủ men thanh lưu ly tạo cảm giác sang trọng, thân thiện.

“Các họa tiết hoa sen ở cổ đèn, đế đèn được nghệ nhân đúc thủ công từ đồng lá, tạo ra một vật phẩm quà tặng đầy ý nghĩa và thể hiện sự sáng tạo, tài hoa của thợ Việt”, đơn vị thực hiện cho hay.

Cổ đèn, đế đèn được trang trí bằng các họa tiết hoa Sen.

Đèn dầu xuất hiện tại Việt Nam cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, khi hãng dầu lửa của Mỹ mang dầu hỏa sang bán ở Việt Nam. Thời đó, người dân Việt Nam quen dùng dầu lạc hay nến (bạch lạp) để thắp sáng. Để tiếp thị và bán được dầu hoả – hãng dầu của Mỹ đã tặng đèn cho người mua dầu – tên gọi đèn Hoa Kỳ (Huê Kỳ) ra đời từ đó.

Đèn Hoa Kỳ đã phát huy tác dụng bởi ưu điểm vượt hơn so với đèn dầu lạc và những ngọn bạch lạp. Vật dụng này trở nên thân thiết với đời sống người Việt. Hàng trăm năm trôi qua nhiều người Việt vẫn gọi cây đèn này là đèn Hoa Kỳ, mặc dù đã có hàng trăm loại đèn do người Việt sáng tạo, cải tiến trên nguyên lý của cây đèn Hoa Kỳ xưa.

Nguồn Sưu Tập

Công ty cổ phần Bán đấu giá Lạc Việt cho biết, trước đó, trong phiên đấu giá ngày 28/5, ông Vũ Mạnh Hùng – người đại diện trả giá thay ông Đỗ Anh Dũng, Chủ tịch Tập đoàn Tân Hoàng Minh đã trúng đấu giá cặp chóe Tứ Linh ở mức giá 6,05 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngày 6/6, ông Hùng đã phản hồi Lạc Việt về việc từ chối mua tài sản nói trên.

Đại diện Tân Hoàng Minh cho biết, ông Đỗ Anh Dũng chỉ ủy quyền cho ông Hùng đi đấu giá với giới hạn tối đa 3 tỷ đồng. Tuy nhiên, có thể trong quá trình đấu giá, ông Hùng do “hưng phấn” nên đã trả giá cao hơn so với mức đã được giao.

Cặp chóe Tứ Linh sẽ được bán cho người đưa ra mức giá 6 tỷ đồng là ông chủ Tập đoàn Hải Phát – cũng là một đại gia bất động sản.

Do đó, Lạc Việt cho biết, theo quy định sẽ không hoàn trả ông Dũng số tiền đã đặt cọc 50 triệu đồng. Đồng thời, cặp chóe Tứ Linh sẽ được bán cho người trả giá liền kề là ông Đỗ Quý Hải, Chủ tịch Tập đoàn Hải Phát với giá trúng 6 tỷ đồng. Lạc Việt cho biết, hiện ông Hải đã đồng ý mua lại cặp chóe Tứ Linh này.

Mức giá khởi điểm của tài sản này trong phiên đấu giá được diễn ra vào ngày 28/5 là 900 triệu đồng. Mức giá 6,05 tỷ đồng được đại diện của ông Dũng đưa ra sau 29 lần đấu giá chỉ có “nâng lên” mà không “hạ xuống”.

Từ vụ việc này, Công ty Lạc Việt cũng cho biết còn nhiều điều cần phải rút kinh nghiệm và kiến nghị đưa thêm vào Luật Đấu giá sắp ban hành để ngành đấu giá Việt Nam ngày càng chuyên nghiệp và hội nhập phù hợp với thông lệ quốc tế.

Tình trạng doanh nghiệp, cá nhân tham gia đấu giá sau đó không mua tài sản đó nữa từng diễn ra rất nhiều lần.

Trước đó, năm 2009, một doanh nghiệp tại TP HCM đồng ý mua đấu giá bức tranh gây quỹ từ thiện với mức 450 triệu đồng trong chương trình “Nối nhịp trái tim” nhưng sau đó bỏ chạy. Năm 2010, tại đêm thi Hoa hậu Trái Đất nhằm ủng hộ đồng bào miền Trung, một tác phẩm bằng gỗ lụa được đấu giá cuối cùng gần 48 tỷ đồng, nhiều tài sản khác cũng có giá vài tỷ đồng. Tuy nhiên, cuối cùng không có hiện vật nào được trả tiền đúng như cam kết, thậm chí có người không nộp…

Liên quan đến Tập đoàn Tân Hoàng Minh, vào tháng 6 năm ngoái, tập đoàn này cũng tham gia đấu giá khu đất vàng diện tích 3.000 m2 tại số 23 Lê Duẩn, quận 1, TP HCM và trúng với giá đấu cao nhất 1.430 tỷ đồng. Tuy nhiên sau đó, Tập đoàn gửi đơn đề nghị hủy kết quả đấu giá lên chính quyền TP HCM với lý do phương án đấu giá có sai phạm về bước giá.

Trong một số phiên thảo luận tại Quốc hội về Luật Đấu giá, vấn đề này từng được nhiều đại biểu đề cập khá gay gắt với quan điểm cần ngăn ngừa tình trạng đấu giá cao để quảng bá rồi bỏ chạy. Các đại biểu cũng cho rằng cần có chế tài xử lý đối với tình trạng trên.

      Cặp chóe Tứ Linh nổi bật bởi kích thước gần 2 người ôm và kỹ thuật chế tác đặc biệt khi được gia công hoàn toàn bằng tay theo kỹ thuật vuốt gốm cổ truyền do nghệ nhân khiếm thính Phạm Anh Đạo (Bát Tràng, Hà Nội) thực hiện. Thành lập năm 2002, xưởng gốm của anh Đạo vẫn được biết tới như cơ sở duy nhất còn theo đuổi việc chế tác bằng tay, thay vì dùng máy móc. 

       Đôi chóe khổng lồ ra đời năm 2010 nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Mỗi chiếc chóe này có chiều cao gần 2m, đường kính 1,2m và nặng 500kg. Các họa tiết vẽ tứ linh (long lân quy phượng) trên chóe được nghệ nhân vẽ lại, dựa trên các họa tiết gốm truyền thống với nước men rạn theo kiểu giả cổ. 

      Để có được đôi chóe này, nghệ nhân đã mất gần một năm chuẩn bị, với chi phí hơn 250 triệu đồng. Trong đó, chỉ riêng tiền gas để đốt lò nung cho đôi chóe cùng một cặp lục bình và một bát hương cũng đã lên tới gần 40 triệu đồng. Anh Đạo và cộng sự phải thức suốt 6 ngày đêm để canh lò nung.

Lâu nay khi nói đến nghề làm gốm truyền thống dân tộc, người Việt Nam luôn tự hào về nền văn hóa Óc Eo (thế kỷ I đến thế kỷ VII). Tiến sĩ khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu nói, nghệ thuật nung thời kỳ này đã đạt đến trình độ cao. Có nhiều di chỉ khảo cổ học được khai quật, ví dụ tại Đồng Nai hay Cần Giờ (TP.HCM), cho thấy nghệ thuật tạo đồ đất nung đã ra đời ở nước ta từ cách đây 3.000 năm.

Như vậy, có thể tạm kết luận rằng, gốm sứ là một trong những nghề lâu đời nhất được hình thành tại Việt Nam. Nhưng ngày nay chúng ta chưa biết kế thừa và phát huy hết tinh hoa dân tộc, bằng chứng là hàng gốm sứ gia dụng Việt chỉ chiếm vỏn vẹn 30% thị phần cả nước.

Hàng nội: nhặt mảnh vụn! 

Theo số liệu thống kê cập nhật đến ngày 16/11/2012 do một chuyên gia gốm sứ cung cấp, hiện trên cả nước có tổng số 286 cơ sở sản xuất đồ gốm sứ gia dụng lớn, nhỏ của Việt Nam, đạt tổng doanh số 1.677 tỷ đồng/năm và chiếm 30% thị phần cả nước.

Xin mở ngoặc là tính chung gốm sứ các loại, không phân chia hàng bình dân hay cao cấp. Trong đó chia ra làm nhiều khu vực sản xuất khác nhau cụ thể như: (1) nhà sản xuất công nghiệp (gồm các doanh nghiệp lớn chiếm đa số thị phần trong nhóm hàng nội như: Minh Long 1, Sứ Hải Dương, Chuan Kuo Việt Nam).

Mỗi nhà sản xuất trong nhóm này có 1 nhà máy sản xuất quy mô lớn với sản lượng trung bình từ 1-2 triệu sản phẩm/tháng (thống kê ước lượng, có thể chưa đầy đủ và cập nhật nhất -PV). Lấy ví dụ, Công ty Gốm sứ Chuan Kuo Việt Nam (viết tắt là CK, có nhà máy tại Việt Nam và công ty mẹ ở Đài Loan), nếu tạm lấy giá bán mỗi sản phẩm bình quân là 9.000 đồng thì với sản lượng tạm tính khoảng 2 triệu sản phẩm/tháng, mỗi tháng công ty này đạt doanh số trung bình khoảng 18 tỷ đồng.

Một năm tổng doanh số bán hàng bình quân của công ty này có thể đạt 216 tỷ đồng, tùy vào các điều kiện khác nhau (công suất sản xuất, sản lượng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu) và chiếm 3,9% thị phần cả nước. Công ty Minh Long 1 có sản lượng trung bình khoảng 1 triệu sản phẩm/tháng với giá bán bình quân 15.000 đồng/sản phẩm thì doanh số mỗi tháng đạt 15 tỷ đồng và một năm tổng doanh số đạt 180 tỷ đồng.

Như vậy, thị phần của Minh Long 1 về đồ gốm sứ gia dụng nói chung chiếm 3,2% thị phần (Minh Long 1 chủ yếu sản xuất đồ sứ gia dụng trung và cao cấp nên số liệu về thị phần của công ty ở phân khúc này có khác, sẽ phân tích ở đoạn sau -PV).

Tương tự, Sứ Hải Dương – một thương hiệu nổi tiếng miền Bắc đã tồn tại hơn 50 năm nay cũng có sản lượng trung bình khoảng 1 triệu sản phẩm/tháng, với mức giá bán bình quân 7.000 đồng/sản phẩm. Như vậy, công ty này có doanh số 7 tỷ đồng/tháng và tổng doanh số năm là 84 tỷ đồng, chiếm 1,5% thị phần.

Ở khu vực sản xuất (2) là tỉnh Hải Dương, hiện nay có 1 cơ sở lớn có sản lượng khoảng 700.000 sản phẩm/tháng và 5 cơ sở nhỏ có sản lượng 30.000 sản phẩm/tháng. Với giá bán trung bình 6.000 đồng/sản phẩm ở cơ sở lớn và 4.000 đồng/sản phẩm ở 5 cơ sở nhỏ, suy ra doanh số lần lượt sẽ là 4,2 tỷ đồng/tháng/cơ sở lớn và 120 triệu đồng/tháng/cơ sở nhỏ.

Như vậy, tổng doanh số của 1 cơ sở lớn ở Hải Dương đạt 50,4 tỷ đồng/năm và chiếm 0,9% thị phần, trong khi tổng doanh số của cả 5 cơ sở nhỏ đạt 7,2 tỷ đồng/năm, chiếm 0,1% thị phần. Ngoài ra còn có các khu vực sản xuất khác trên cả nước bao gồm (3) Bát Tràng (có 50 cơ sở sản xuất nhỏ đạt tổng doanh số 144 tỷ đồng/năm, chiếm 2,6% thị phần); (4) Thái Bình (12 cơ sở lớn và nhỡ, tổng doanh số 90 tỷ đồng/năm, chiếm 1,7% thị phần). Riêng khu vực sản xuất (5) là Bình Dương có đến 160 cơ sở sản xuất lớn, nhỡ và nhỏ đạt tổng doanh số 684 tỷ đồng/năm, chiếm 12,3% thị phần.

Cuối cùng, khu vực khác (6) có 55 cơ sở lớn và nhỏ có tổng doanh số 222 tỷ đồng/năm và chiếm 4% thị phần. Có nhiều rào cản đối với ngành sản xuất gốm sứ trong nước. Theo ông Nguyễn Đỗ Hà, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sứ Hải Dương, về sản lượng các cơ sở sản xuất nội địa bị hạn chế bởi truyền thống sản xuất thủ công, đòi hỏi tay nghề người thợ cao.

Tính mùa vụ của nghề này cũng cao, một năm có 6 tháng không đủ hàng bán, 6 tháng kia lại luôn dư thừa hàng. Ông Hà nói, thậm chí năm 2011 có một số cửa hàng gốm sứ ở Hải Dương chỉ mở cửa bán hàng từ 10-11 giờ sáng và nghỉ từ 16-17 giờ chiều. Năm nay có khu chợ chuyên bán đồ sứ còn phủ bạt nghỉ cả tuần vì vắng khách.

Hơn nữa, một bất lợi khác của hàng nội là giá thành sản phẩm còn cao do mỗi cơ sở phải tự thực hiện từ khâu đầu đến khâu cuối trong quy trình sản xuất. Các cơ sở còn phải làm cả chuỗi 50-100 loại sản phẩm đủ cho sử dụng trong gia đình và thị hiếu khác nhau của nhiều gia đình. Hệ thống phân phối hàng trong nước cũng bị xé lẻ.

Theo bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế, một trong những nguyên nhân khiến gốm sứ Việt thua trắng trên sân nhà là do các cơ sở sản xuất trong nước chủ yếu phát triển trên nền tảng thủ công, manh mún, vẫn duy trì tập quán sản xuất lạc hậu.

Ở nhiều nơi, như Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội) nhiều hộ dân vẫn làm sản phẩm theo kiểu cũ: đốt lò nung bằng than và chế tạo thủ công. Phương thức này có thể áp dụng khi nền kinh tế chưa phát triển, cung hàng hóa còn thấp và cầu cao nên người tiêu dùng chỉ cần có hàng hóa để tiêu dùng là được mà ít quan tâm đến chất lượng.

Tuy nhiên, hiện nay nền kinh tế phát triển rất nhanh, khiến nhu cầu của người tiêu dùng cũng thay đổi chóng mặt. Người mua trở nên khó tính hơn, luôn đòi hỏi chất lượng sản phẩm phải tốt, giá cả cạnh tranh và mẫu mã đẹp, chủng loại phong phú.

Trong khi đó, nhiều cơ sở sản xuất nội địa chưa trở mình kịp để đáp ứng những yêu cầu đó của thị trường. Nói chính xác hơn, nhà sản xuất chưa quan tâm đúng mức đến nhu cầu của khách hàng, dù không ít người mua có tiền sẵn sàng trả nhiều hơn để sở hữu những món đồ đẹp và chất lượng.

Đáng buồn, trong tư duy của nhiều người sản xuất kinh doanh vẫn ngự trị một suy nghĩ đơn giản: hàng hóa làm ra đến đâu tiêu thụ đến đó là được, dù số lượng hạn chế và hàm lượng giá trị gia tăng chưa cao. Quy mô sản xuất nhỏ, mẫu mã đơn điệu, nghèo nàn nên tất yếu là hàng nội không thể cạnh tranh được với hàng Trung Quốc, trừ Minh Long 1, Sứ Hải Dương, CK và Long Phương.

Bà Phạm Chi Lan đúc kết: “Nhà sản xuất Việt Nam mới dừng ở việc làm theo những gì họ nghĩ là thị trường cần, chưa nghĩ được phải đi trước, tạo ra xu hướng tiêu dùng mới”.

Như ở trên đã đề cập, mặc dù số lượng các cơ sở sản xuất gốm sứ gia dụng trên cả nước rất nhiều (286), phân bố chủ yếu ở các khu vực có truyền thống lâu năm về nghề gốm như Bình Dương, Bát Tràng, Hải Dương… lại nắm lợi thế sân nhà (am hiểu thị hiếu người tiêu dùng và nhu cầu thị trường), nhưng vẫn chỉ chiếm được 30% thị phần của một thị trường cực kỳ tiềm năng có tổng doanh số lên đến 5.600 tỷ đồng một năm. Vậy 70% thị phần béo bở ấy lọt vào tay ai? Bốn nghìn tỷ đồng doanh thu từ ngành sứ gia dụng “chảy máu” đi đâu hàng năm?

Hàng Trung Quốc: Đông, độc, rẻ! 

Câu trả lời có lẽ ai cũng biết. Các loại sản phẩm gốm sứ đủ loại của Trung Quốc đang ngày đêm ồ ạt tuồn vào Việt Nam qua đủ ngõ ngách, cả chính ngạch lẫn tiểu ngạch, và đang làm mưa làm gió trong các chợ, trung tâm mua sắm trên cả nước.

Sức mạnh của hàng Trung Quốc được ông Nguyễn Đỗ Hà, Tổng Giám đốc Sứ Hải Dương, mô tả là vô cùng ào ạt. Lợi thế chính của hàng Trung Quốc là hầu hết đều dưới dạng hàng trốn thuế, thông qua các con đường “tiểu ngạch” ở những cửa khẩu biên giới.

Sự tinh vi của hình thức xâm chiếm thị trường Việt mà các cơ sở sản xuất Trung Quốc sử dụng là tìm cách nhập lậu hàng vào Việt Nam rồi đóng mác hàng địa phương ngay tại Việt Nam! Ví dụ, mác “Bát Tràng”, hàng Trung Quốc. Hoặc cơ sở vừa sản xuất ở Việt Nam, vừa nhập về đóng nhãn “Made in Vietnam”. Và do có nhiều cơ sở sản xuất nên mẫu mã hàng Trung Quốc rất phong phú, dù mỗi nơi chỉ sản xuất từ 1-5 loại sản phẩm.

Vẫn theo ông Hà, ở Trung Quốc có các vùng chuyên sản xuất hàng để cung cấp cho cả thế giới, nên có sản lượng cực lớn, chia cắt sản xuất ra từng công đoạn. Như sản xuất nguyên liệu riêng, sứ trắng riêng, sứ hoa riêng… và mỗi nhà máy chỉ chuyên sản xuất 1-5 loại sản phẩm nên có tính chuyên môn hóa rất cao, tạo ra sản lượng lớn, giá thành hạ.

Một số vùng mới như Tịnh Cương Sơn thậm chí nhà sản xuất còn được nhà nước Trung Quốc hỗ trợ, khiến giá thành sản phẩm của họ hạ thấp một cách đột ngột. Ông Hà cho biết, điều nguy hiểm là nhà sản xuất Trung Quốc chấp nhận pha cả chì trong sản phẩm và hoa văn cho nên họ hạ được nhiệt độ nung xuống, qua đó hạ được giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, điều này có hại cho sức khỏe của người sử dụng.

Trong khi đó, ông Lý Ngọc Minh, Tổng Giám đốc Công ty Minh Long 1, chia sẻ với Doanh Nhân rằng, một sản phẩm chất lượng cao phải được nung ở nhiệt độ cao, càng cao càng tốt. Với gốm là trên 1.200 độ C, sứ là trên 1.300 độ C mới đạt tiêu chuẩn.

Hiện nay, theo ông Minh, hàng sứ tốt của Việt Nam được nung ở nhiệt độ 1.280 độ C. Sản phẩm chất lượng cao của Minh Long 1 được nung ở nhiệt độ 1.380 độ C – cao nhất Việt Nam hiện nay và được nung bằng hệ thống dây chuyền sản xuất hiện đại của Đức, lò nung cũng nhập khẩu từ Đức.

Một sản phẩm của Minh Long 1 khi đến tay người tiêu dùng phải bắt buộc đạt được nhiều tiêu chí: trắng, trong, tròn, mỏng, nhưng cứng và bền, bóng, hoa văn kiểu dáng đẹp và có yếu tố văn hóa trong thiết kế.

Theo ông Lý Ngọc Minh, các sản phẩm chén đĩa gia dụng bằng sứ của Việt Nam đã đạt được trình độ cao về mỹ thuật và kỹ thuật và đáp ứng được đòi hỏi khắt khe của thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Ông Minh nói, hàng Trung Quốc có đặc điểm là nung nhẹ lửa ở nhiệt độ thấp, chỉ khoảng 800 độ C nên rất dễ vỡ, độ bền thấp. Cách phân biệt là sờ lên thấy cộm tay, nhìn hoa văn thấy không chìm vào trong lớp men.

Ông Lý Ngọc Minh khẳng định, sứ Trung Quốc bán trên thị trường có pha chì trong lớp hoa văn nhẹ lửa. Còn Tổng Giám đốc Sứ Hải Dương, Nguyễn Đỗ Hà thì lý giải chì có tác dụng làm hạ nhiệt độ nóng chảy của sứ và hoa văn, đồng thời làm tăng độ bóng ở nhiệt độ thấp. Do vậy hầu hết các loại sứ Trung Quốc đều sử dụng hoa văn có chì này.

Sức mạnh bó đũa 

Nguyên Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam, ông Vũ Quốc Tuấn, tỏ ra rất trăn trở trước câu hỏi về tương lai ngành sứ gia dụng Việt Nam. Ông chỉ ra hai nguyên nhân chính làm suy yếu ngành sứ nội.

Đó là bản thân mỗi doanh nghiệp yếu, lại thiếu bắt tay nhau nên không cạnh tranh nổi hàng Trung Quốc. Thứ hai là nhà nước không tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, về vốn đầu tư, cải thiện công nghệ sản xuất. “Thấy chết mà không vùng vẫy được”, ông Tuấn than thở về tình trạng chung của nhiều cơ sở sản xuất gốm sứ trong nước hiện nay.

Không đến nỗi bi quan như ông Vũ Quốc Tuấn, một số doanh nghiệp Việt đã tự đề ra những giải pháp cho riêng mình cũng như cả ngành sứ nội địa. Giải pháp của riêng Minh Long 1, theo ông Lý Ngọc Minh, là năm sau sẽ đầu tư mở rộng sản xuất nhóm hàng hóa ở phân khúc bình dân hơn, nhằm chiếm lĩnh thị phần.

Hiện tại, đối với riêng phân khúc hàng sứ tiêu dùng trung và cao cấp cho gia đình, thị phần của Minh Long 1 chiếm 80% cả nước. Mặc dù kinh tế suy thoái, tổng doanh thu cả năm 2011 của công ty vẫn đạt 450 tỷ đồng và ông Minh đặt mục tiêu tăng 30% năm 2012. Ông tiết lộ với Doanh Nhân, doanh thu 9 tháng đầu năm nay đã tăng hơn 25% so với cùng kỳ 2011.

Ông cũng kịp nhận ra tiềm năng rất lớn của thị trường sứ gia dụng bình dân, vốn đang thiếu vắng những sản phẩm có chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng Việt Nam. Đó cũng là động lực thúc đẩy Minh Long 1 đầu tư mạnh hơn vào phân khúc này.

Với mức giá 1 bộ bát đĩa ăn sứ trắng cho 6 người của Minh Long 1 (hàng bình thường) chỉ có 400 nghìn đồng/bộ, ông Minh tin rằng, đa số người Việt Nam sẽ mua được sản phẩm bình dân, nhưng an toàn và chất lượng vào năm sau.

Muốn cứu ngành gốm sứ nội, ông Nguyễn Đỗ Hà đề xuất cần phải có sự phân nhóm và sàng lọc các doanh nghiệp trong từng nhóm, nhằm tạo liên kết và phân khúc giữa các nhóm không bị xung đột lợi ích quá lớn.

Ví dụ, nhóm theo phân khúc hàng cao – trung – thấp cấp, nhóm theo từng vùng… Từ đó, tạo sức mạnh liên kết giữa các nhóm sản xuất trong nước nhằm tối ưu hóa chi phí đầu vào và chi phí lưu thông, qua đó hợp tác khai thác thế mạnh và trọng tâm đầu tư của mỗi thành viên để giảm giá thành và có độ phủ hàng sâu rộng. Sự liên kết này nếu có, sẽ giúp hàng Việt Nam cạnh tranh được về kiểu dáng, mẫu mã (do liên kết nhiều nhà sản xuất nên có thể làm được nhiều mẫu mã mới), giá thành hạ và hệ thống phân phối sâu rộng.

“Ngoài ra, phải tạo được môi trường kinh doanh công bằng giữa các doanh nghiệp Việt Nam với nhau và với hàng Trung Quốc. Đặc biệt là vấn đề về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, bởi các doanh nghiệp lớn trong nước đang phải đóng thuế đầy đủ, trong khi hàng nhập lậu không phải đóng thuế nên giá thành chênh nhau tới 20-30%.

Các cơ quan quản lý nhà nước về thị trường và thuế cần ra tay để ngăn chặn hàng nhập lậu”, ông Hà khuyến nghị. Chỉ có như vậy thì lửa lò mà biết bao thế hệ cha ông truyền lại mới tiếp tục cháy sáng tại các cơ sở gốm sứ của Việt Nam.

Vậy làm trai Bát Tràng chẳng sướng lắm sao!

Một hôm có người kể rằng, lên Hà Nội, thấy ông chồng bà nọ – người Bát Tràng, đi hát cô đầu ở phố Khâm Thiên, về liền mách vợ ông ta, cũng để bảo vệ hạnh phúc gia đình. Tưởng bà ấy nổi cơn tam bành, nào ngờ bà quẹt cốt trầu bên mép, rồi cười tươi như hoa: “Úi giời, thật hả bà. Thế thì may quá, ông ấy ăn được, chơi được thì là cái lộc của nhà tôi đấy”.

Trong cuộc sống quá khứ và hiện tại, phụ nữ Bát Tràng được coi là giỏi kinh doanh và quán xuyến gia đình, các bà vợ Bát Tràng chiều chuộng chồng, đàn ông con trai ở đây rất sung sướng: vì thế các ông chồng chẳng phải lo gì, cứ vi vu thôi. Ngày nay trai Bát Tràng với nghề gốm sứ đều rất giỏi. Còn chuyện ăn chơi thì không rõ lắm, chắc cũng giỏi như con giai mọi nơi.

Một lần tôi về quê Bắc Ninh vào chơi một gia đình trong thôn, thấy con gái ông dỗi chồng bỏ về nhà, ông hỏi: “Mày bảo nó trai gái, thế nó có đánh mắng mày không”. Cô con gái lắc đầu. Ông hỏi tiếp “Thế nó có chăm sóc mày và con cái tử tế không”, cô gái gật đầu.

Tức thời ông hạ giọng “Thế mày còn muốn gì nữa. Đàn ông mải chơi bời thì phải biết tha, đi đâu thì đi nhưng biết chăm sóc vợ con là biết quay đầu về nhà rồi. Thôi về đi, còn sụt sịt gì nữa”. Như thế xem ra dân Bắc Ninh suy nghĩ cũng thoáng đấy chứ.

Chết làm Thành Hoàng Kiêu Kỵ:

Làng Kiêu Kỵ cũng thuộc huyện Gia Lâm, cách làng Bát Tràng chừng bốn đến năm cây số, và cũng là một làng giàu có, dân chúng ngoài công việc nông tang còn hai nghề chính giúp cho cuộc sống dồi dào, nghề làm vàng quỳ và nghề mổ trâu bò. Nghề làm vàng quỳ của xã này nổi tiếng xa gần, cũng như làng Bát Tràng làm gạch và đồ gốm. Tục ngữ có câu:

Bát Tràng làm bát, Kiêu Kỵ giát vàng.

Làng Kiêu Kỵ tôi chỉ biết có nghề dát vàng qùy nổi tiếng làm nguyên liệu dùng cho các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, bây giờ nghề đó vẫn giữ được và phát triển.

Còn ước mong Chết thành hoàng Kiêu Kỵ, sau này được biết, nguyên do là dân làng làm ăn khá, tin ở sự phù hộ của thần linh, nhất là của vị thành hoàng, do đó luôn có lễ bái cúng kiến. Làng Kiêu Kỵ có nghề mổ trâu bò, trước khi đem thịt đi bán ở chợ, họ dùng sỏ trâu, sỏ bò cùng vàng hương trầu rượu làm lễ cúng đức thành hoàng.

Ngoài ra, làng giàu có nên đình chùa làng rất khang trang. Thêm nữa, với nghề giát vàng quỳ để bán cho thiên hạ sơn son thiếp vàng, những đồ thờ trong đình chùa làng này đều sơn son thiếp vàng hết. Ngoài ra, làng giàu có nên đình chùa làng rất khang trang, vào ngày giỗ đình, tế thành hoàng chỉ toàn các bà các cô, nên ngài ngồi trên bệ cao chỉ ngắm các vãi tế lễ là đủ sướng rồi.

Chuyện này cho thấy, tục ngữ thành ngữ nào cũng có nguyên do từ cuộc sống, câu nào cũng phảng phất hồn dân tộc, thể hiện lối sống, cách nghĩ và hành xử thấu đáo. Tìm hiểu kĩ mới thấy trong tín ngưỡng dân gian rất nhiều yếu tố phồn thực và khá gần đời thực.

(nguốn sưu tầm)

Các sản phẩm gốm, sứ nhiễm chì có khả năng gây nhiễm độc cao cho người tiêu dùng

Theo thống kê của Bộ Công Thương, hiện trên cả nước có gần 300 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đồ gốm sứ gia dụng, chiếm 30% thị phần cả nước. Hàng Trung Quốc hoặc hàng không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng được nhập khẩu qua đường tiểu ngạch chiếm đến gần 70% thị phần.

Sản phẩm sứ nhiễm chì gây nhiễm độc cho người tiêu dùng

Các sản phẩm trôi nổi này thường có hàm lượng chì vượt mức quy định. Bởi các cơ sở sản xuất chạy theo lợi nhuận nên đã cắt giảm năng lượng trong quá trình nung chỉ ở mức 800 – 1.100 độ C thay vì 1.200 – 1.500 độ C như thông thường.

Chính vì vậy mà các sản phẩm gốm, sứ nhiễm chì trên có khả năng gây nhiễm độc cao cho người tiêu dùng.

Sản phẩm càng đẹp, càng dễ nhiễm độc

Điểm đáng chú ý là các sản phẩm này thường có hoa văn sặc sỡ bóng loáng vì có hàm lượng chì vượt mức quy định, có khả năng gây nhiễm độc cao cho người tiêu dùng.

Với người tiêu dùng, khi mua dùng ngón tay gõ đồ sứ, nếu nghe tiếng kêu coong coong như tiếng kim loại thì là đồ tốt, được sản xuất đúng quy cách. Ngược lại nếu nghe tiếng kêu đục và nặng thì đó là đồ chất lượng kém.

Nhiều nhà sản xuất đánh giá, để có sản phẩm sứ tốt, nguyên liệu phải được chọn lọc và trải qua 10 khâu xử lý trước khi tạo hình thành sản phẩm sứ.

Trước những hậu quả khó lường với người tiêu dùng bởi các sản phẩm sứ không đảm bảo chất lượng, các nhà sản xuất gốm sứ trong nước đang cố gắng cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường.

Cách phòng nhiễm độc khi sử dụng đồ gốm sứ

Khi làm chín thức ăn trong lò vi sóng, người dân cũng không dùng bát đĩa gốm sứ vì nhiệt độ trong lò làm chất độc trong gốm sứ dễ tan hơn. Không nên để dưa chua trong đồ gốm sứ, mà nên để trong lọ thủy tinh.

(nguốn sưu tập